Szlaki Nadziei Odyseja wolności
W związku z 80. rocznicą rozpoczęcia wędrówki armii gen. Andersa ewakuowanej z ZSRS Instytut Pamięci Narodowej przygotował międzynarodowy projekt edukacyjno-memoratywny pt. „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności”, który ma na celu upamiętnić wysiłek zbrojny Polskich Sił Zbrojnych podczas II wojny światowej oraz losy ludności cywilnej ewakuowanej z ZSRS wraz z armią gen. Andersa. Podczas II wojny światowej polscy żołnierze walczyli na wszystkich jej frontach w obronie godności i wolności oraz w imię solidarności z innymi zniewolonymi narodami. Chcemy przypomnieć bohaterskie czyny naszych lotników w Bitwie o Anglię, zapomnianych polskich żołnierzy spod Tobruku, Narwiku czy Monte Cassino.
Projekt planowany jest na lata 2022–2025, obejmie swym zasięgiem ponad 50 państw na całym świecie i jest przykładem przekazu historycznego skierowanego do trudnego, wymagającego odbiorcy.
Odbiorcy, który nie wie nic, albo niewiele o historii Polski. Często też posiada jej bardzo przekłamany, zdeformowany przez różne środki przekazu, obraz.
-
Antoni Maszewski (1908-1944)
Urodził się 5 maja 1908 r. w Kamieńsku, niedaleko Radomska był wybitnym sportowcem, jednym z najlepszych średniodystansowców w okresie międzywojennym. Startował m.in. w barwach warszawskich klubów Polonia (1928–1934 i 1938) oraz Legia (1935–1937).
-
Hanka Ordonówna (1902-1950)
Polska piosenkarka, aktorka, tancerka, autorka wierszy i tekstów piosenek, jedna z najsłynniejszych gwiazd polskiego kabaretu XX-lecia międzywojennego
-
Adam Majewski (1907-1979)
Kapitan lekarz Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, chirurg, a także pisarz. Należał do Polskiej Korporacji Akademickiej Maltania w Warszawie. Brał udział w działaniach Polskich Sił Zbrojnych we Francji, na Środkowym i Bliskim Wschodzie oraz we Włoszech (m.in. w bitwie o Monte Cassino).
-
Franciszek „Gabby” Gabryszewski (1919 - 2002)
Amerykański oficer pochodzenia polskiego, as myśliwski, nazywany przez kolegów „Gabby”.
-
Valivade
Valivade w czasie II wojny światowej było niewielką miejscowością w Indiach, położoną na przedmieściach Kolhapuru. Historia miasta sięga średniowiecza, jest ono wspominane w mitologii hinduskiej jako założone przez demona Kolhasur. W czasie II wojny światowej było niewielkim ośrodkiem przemysłu włókienniczego.
-
Tockoje
Tockoje to wieś położona nad Samarą, w południowo-zachodniej Rosji, w obwodzie orenburskim, gdzie przebiega umowna granica Europy i Azji. Osada jakich wiele całkiem nieoczekiwanie podczas II wojny światowej wpisała się w dzieje polskiego pielgrzymstwa, gdy w następstwie układu Sikorski-Majski Józef Stalin zgodził się na wypuszczenie ze swojego kraju Polaków uwięzionych w jego imperium.
-
Uzès
To małe miasto, położone u źródła rzeki Alzon, ma bogatą historię. W I wieku n.e. Rzymianie zbudowali stąd akwedukt, który zaopatrywał w wodę Nîmes. W tamtym czasie powstało także niewielkie osiedle obronne, znane jako Ucetia, które z czasem przekształciło się w dzisiejsze Uzès. Podczas II wojny światowej miasto odegrało istotną rolę w polskiej kryptologii – to właśnie tutaj pracowali Polacy, m.in. łamiąc kody Enigmy.
-
Oberlangen
Oberlangen to niewielka miejscowość w Dolnej Saksonii. Założono tu w 1933 r. obóz (Straflager) jako jedno z miejsc izolacji dla Niemców uznawanych za wrogów państwa. Umieszczano tutaj przeciwników reżimu hitlerowskiego, m.in. komunistów.
Przez tytułowe „Szlaki Nadziei”
...należy rozumieć zbiorowe peregrynacje obywateli polskich w latach II wojny światowej – o charakterze zarówno wojskowym, jak i cywilnym – którym przyświecała myśl o przywróceniu wolności Polsce i światu zniewolonym przez III Rzeszę i jej sojuszników, związane z działalnością legalnych władz Rzeczypospolitej.
Pretekstem do opowiedzenia o polskiej historii w tak wielu krajach świata będzie wystawa składająca się z dwóch części: ogólnej opowiadającej odyseję Polaków podczas II wojny światowej oraz części lokalnej.
Szlaki wojskowe
- „Andersowski” [1941 – 1945/7]
- „Karpatczyków” [„Afrykański”] [1941-1942] Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich, Libia, Egipt.
- Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich [„Norweski”] [1940]
- „Francuski” [1940]
- 1 Dywizji Pancernej generała Maczka [1944 -1945/7]
- 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej [„Arnhem”] [1944]
- Polskiej Marynarki Wojennej i Handlowej
- Polskich Sił Powietrznych
- „Cichociemnych”
- Polskiego wywiadu
Prawda liczb
LICZBA POLAKÓW WYSIEDLONYCH DO ZSRS W CZTERECH DEPORTACJACH
Około
315 000
LICZBA POLAKÓW EWAKUOWANYCH WRAZ Z ARMIĄ ANDERSA DO 25 SIERPNIA 1942 R.
Żołnierzy
78 631
Osób cywilnych
37 912
POLSKIE SIŁY ZBROJNE W SZCZYTOWYM MOMENCIE
Marynarka wojenna
3 840
Lotnictwo
19 400
Siły lądowe
170 000
-
Warszawa
Warszawa, Łazienki Królewskie
23.06.2022 - 27.06.2022
Polska
-
Nowy York
Nowy York
Stany Zjednoczone
-
Dęblin
Dęblin, Rynek 12
08.06.2022 - 31.07.2022
Polska
-
Tarnów
Tarnów, Mościckiego 29
09.09.2022 - 12.10.2022
Polska
-
Gdańsk
Gdańsk, Targ Węglowy, Plac przy Bramie Wyżynnej
18.03.2022 - 28.04.2022
Polska
-
Nowy York
Nowy York
Stany Zjednoczone
-
Buenos Aires
Buenos Aires
Argentyna
-
Breda
Holandia
-
Gubin
Gubin
Polska
-
Borger
Borger
Holandia
-
„Płyń po morzach i oceanach”
10 października 2026 roku w Muzeum Kawalerii Stanowej (Household Cavalry Museum) w Londynie odbyły się uroczystości w 90. rocznicę nadania imienia legendarnemu niszczycielowi ORP „Błyskawica”. W wydarzeniu wziął udział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski.
-
W Holandii upamiętniliśmy udział 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej w operacji „Market Garden”
19 września 2026 roku w holenderskim Driel delegacja IPN uczestniczyła w uroczystości upamiętniającej udział polskich żołnierzy 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej gen. Stanisława Sosabowskiego w operacji „Market Garden” – największej alianckiej operacji powietrznodesantowej w czasie II wojny światowej, przeprowadzonej na terytorium okupowanej Holandii we wrześniu 1944 roku.
-
„The Shortest Way Home”. Generał Stanisław Sosabowski i polscy spadochroniarze w Fife
W dniach 28–30 sierpnia 2026 r. w Fife odbyły się uroczystości upamiętniające gen. Stanisława Sosabowskiego oraz żołnierzy 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej. Uroczystości, wystawy i spotkania przypomniały historię polskich spadochroniarzy szkolących się w Szkocji oraz ich udział w operacji Market Garden.
-
Prezentacje wystawy „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności” i pokaz serialu IPN w Australii
23 sierpnia 2026 r. w Sanktuarium Miłosierdzia Bożego w Keysborough (Melbourne) oraz w Sanktuarium Królowej Polski w Marayong (Sydney) odbyły się prezentacje wystawy Instytutu Pamięci Narodowej „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności” oraz pokaz filmu „Szlak Nadziei. Bitwa o Monte Cassino”, odcinek V – „Zwycięstwo”, w reżyserii Tomasza Łysiaka.
-
Dlaczego armia gen. W. Andersa została ewakuowana do Iranu w 1942?
-
Zesłaniec żołnierzem gen. Maczka – SZLAKI NADZIEI: świadectwa Niezwyciężonych [1/4]
-
O komendantce chorągwi afrykańskiej ZHP – SZLAKI NADZIEI: świadectwa Niezwyciężonych [2/4]
-
Wszystkie dzieci Maharadży
-
Wanda Truska – „Z SYBERII DO KANADY” - Szlaki Nadziei: Świadectwa Niezwyciężonych
-
Dzieci z Isfahanu
-
Bitwa o Monte Cassino
-
Ocalenie oczami dziecka – SZLAKI NADZIEI: świadectwa Niezwyciężonych [3/4]
-
Traktorzysta pancerniakiem u gen. Andersa – SZLAKI NADZIEI: świadectwa Niezwyciężonych [4/4]
Kalendarium historyczne
Historia Odysei Polaków
to chronologiczny ciąg zdarzeń i działań w latach 1939–1947. Zarówno tych tragicznych, takich jak atak Rzeszy Niemieckiej i Związku Sowieckiego na Polskę, jak też napawających dumą i otuchą, jak zdobycie przez Polaków Monte Cassino i wyzwolenie holenderskiej Bredy.
Zapraszamy do zapoznania się z najważniejszymi wydarzeniami z okresu, któremu jest poświęcony projekt „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności”.