Szlaki Nadziei Odyseja wolności
W związku z 80. rocznicą rozpoczęcia wędrówki armii gen. Andersa ewakuowanej z ZSRS Instytut Pamięci Narodowej przygotował międzynarodowy projekt edukacyjno-memoratywny pt. „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności”, który ma na celu upamiętnić wysiłek zbrojny Polskich Sił Zbrojnych podczas II wojny światowej oraz losy ludności cywilnej ewakuowanej z ZSRS wraz z armią gen. Andersa. Podczas II wojny światowej polscy żołnierze walczyli na wszystkich jej frontach w obronie godności i wolności oraz w imię solidarności z innymi zniewolonymi narodami. Chcemy przypomnieć bohaterskie czyny naszych lotników w Bitwie o Anglię, zapomnianych polskich żołnierzy spod Tobruku, Narwiku czy Monte Cassino.
Projekt planowany jest na lata 2022–2025, obejmie swym zasięgiem ponad 50 państw na całym świecie i jest przykładem przekazu historycznego skierowanego do trudnego, wymagającego odbiorcy.
Odbiorcy, który nie wie nic, albo niewiele o historii Polski. Często też posiada jej bardzo przekłamany, zdeformowany przez różne środki przekazu, obraz.
-
Jan Lechoń (1899-1956)
Poeta Skamandra, attaché kulturalny w Paryżu i jeden z najbardziej tragicznych głosów emigracji. Po klęsce Francji znalazł schronienie w Ameryce, gdzie poprzez redakcję pism i publicystykę ciągle podtrzymywał świadomość polskiej kultury.
-
Karol Pniak (1910-1980)
Dowódca 308 Dywizjonu Myśliwskiego, as myśliwski II wojny światowej
-
Karolina Lanckorońska (1898-2002)
Historyk sztuki, żołnierz Armii Krajowej, więźniarka obozu koncentracyjnego Ravensbrück, oficer prasowa 2 Korpusu Polskiego Polskich Sił Zbrojnych.
-
Aleksander Żabczyński (1900-1958)
Jeden z najpopularniejszych polskich aktorów dwudziestolecia międzywojennego. Kapitan rezerwy artylerii Wojska Polskiego i Polskich Sił Zbrojnych.
-
Gibraltar
Miejsce powszechnie kojarzone z majestatyczną skałą górującą nad Cieśniną Gibraltarską – wąskim pasmem wody oddzielającym Europę od Afryki. W czasie II wojny światowej Gibraltar był ważnym portem dla Royal Navy, a z tamtejszego lotniska korzystały tysiące samolotów Aliantów. Dla Polaków to miejsce kojarzone jest ze śmiercią gen. Władysława Sikorskiego, Naczelnego Wodza i premiera RP.
-
Kermine (od 1958 r. Nawoi)
Miasto w Uzbekistanie leżące 150 km na północny zachód od Samarkandy. W starożytności leżało na Szlaku Jedwabnym, pełniło też rolę twierdzy w Emiracie Buchary. W późniejszych latach straciło znaczenie, biwakowali tu pasterze, zabudowę stanowiło kilka glinianych domostw.
-
Rusape
Rusape to niewielkie miasto na terenie Zimbabwe. Podczas II wojny światowej znalazło tu schronienie ponad 700 polskich uchodźców ze Związku Sowieckiego.
-
Uzès
To małe miasto, położone u źródła rzeki Alzon, ma bogatą historię. W I wieku n.e. Rzymianie zbudowali stąd akwedukt, który zaopatrywał w wodę Nîmes. W tamtym czasie powstało także niewielkie osiedle obronne, znane jako Ucetia, które z czasem przekształciło się w dzisiejsze Uzès. Podczas II wojny światowej miasto odegrało istotną rolę w polskiej kryptologii – to właśnie tutaj pracowali Polacy, m.in. łamiąc kody Enigmy.
Przez tytułowe „Szlaki Nadziei”
...należy rozumieć zbiorowe peregrynacje obywateli polskich w latach II wojny światowej – o charakterze zarówno wojskowym, jak i cywilnym – którym przyświecała myśl o przywróceniu wolności Polsce i światu zniewolonym przez III Rzeszę i jej sojuszników, związane z działalnością legalnych władz Rzeczypospolitej.
Pretekstem do opowiedzenia o polskiej historii w tak wielu krajach świata będzie wystawa składająca się z dwóch części: ogólnej opowiadającej odyseję Polaków podczas II wojny światowej oraz części lokalnej.
Szlaki wojskowe
- „Andersowski” [1941 – 1945/7]
- „Karpatczyków” [„Afrykański”] [1941-1942] Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich, Libia, Egipt.
- Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich [„Norweski”] [1940]
- „Francuski” [1940]
- 1 Dywizji Pancernej generała Maczka [1944 -1945/7]
- 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej [„Arnhem”] [1944]
- Polskiej Marynarki Wojennej i Handlowej
- Polskich Sił Powietrznych
- „Cichociemnych”
- Polskiego wywiadu
Prawda liczb
LICZBA POLAKÓW WYSIEDLONYCH DO ZSRS W CZTERECH DEPORTACJACH
Około
315 000
LICZBA POLAKÓW EWAKUOWANYCH WRAZ Z ARMIĄ ANDERSA DO 25 SIERPNIA 1942 R.
Żołnierzy
78 631
Osób cywilnych
37 912
POLSKIE SIŁY ZBROJNE W SZCZYTOWYM MOMENCIE
Marynarka wojenna
3 840
Lotnictwo
19 400
Siły lądowe
170 000
-
Turkmenbaszy
Turkmenistan
-
Budapeszt
Budapeszt
Węgry
-
Pretoria
Pretoria, Corner Koch and 7th Avenue
26.04.2022 - 25.05.2022
Republika Południowej Afryki
-
Isfahan
Isfahan, Saadi St, MM4G+F6X
09.05.2022 - 16.06.2022
Iran
-
Mississauga
Mississauga, 4300 Cawthra Rd.
22.08.2022 - 12.09.2022
Kanada
-
Taszkent
87WQ+Q79, Tashkent,
04.10.2022 - 31.10.2022
Uzbekistan
-
Souchez
Francja
-
Podegrodzie
Podegrodzie
21.10.2022 - 30.11.2022
Polska
-
Nowy York
Nowy York
Stany Zjednoczone
-
Jaworzno
Jaworzono
Polska
-
Rozmowa o albumie „Z »nieludzkiej ziemi« do krainy maharadżów. Polscy uchodźcy z ZSRS w Indiach 1942–1948”
Archiwum IPN zaprasza na rozmowę o albumie „Z »nieludzkiej ziemi« do krainy maharadżów. Polscy uchodźcy z ZSRS w Indiach 1942–1948”. Spotkanie odbędzie się 26 października 2026 r. o godz. 11.00 w Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Warszawie.
-
„Płyń po morzach i oceanach”
10 października 2026 roku w Muzeum Kawalerii Stanowej (Household Cavalry Museum) w Londynie odbyły się uroczystości w 90. rocznicę nadania imienia legendarnemu niszczycielowi ORP „Błyskawica”. W wydarzeniu wziął udział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski.
-
W Holandii upamiętniliśmy udział 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej w operacji „Market Garden”
19 września 2026 roku w holenderskim Driel delegacja IPN uczestniczyła w uroczystości upamiętniającej udział polskich żołnierzy 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej gen. Stanisława Sosabowskiego w operacji „Market Garden” – największej alianckiej operacji powietrznodesantowej w czasie II wojny światowej, przeprowadzonej na terytorium okupowanej Holandii we wrześniu 1944 roku.
-
„The Shortest Way Home”. Generał Stanisław Sosabowski i polscy spadochroniarze w Fife
W dniach 28–30 sierpnia 2026 r. w Fife odbyły się uroczystości upamiętniające gen. Stanisława Sosabowskiego oraz żołnierzy 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej. Uroczystości, wystawy i spotkania przypomniały historię polskich spadochroniarzy szkolących się w Szkocji oraz ich udział w operacji Market Garden.
-
Ocalenie oczami dziecka – SZLAKI NADZIEI: świadectwa Niezwyciężonych [3/4]
-
Dzieci z Isfahanu
-
Wszystkie dzieci Maharadży
-
O komendantce chorągwi afrykańskiej ZHP – SZLAKI NADZIEI: świadectwa Niezwyciężonych [2/4]
-
Dlaczego armia gen. W. Andersa została ewakuowana do Iranu w 1942?
-
Tatuś, a nie ojciec – wspomnienie o gen. Władysławie Andersie.
-
Bitwa o Monte Cassino
-
Zesłaniec żołnierzem gen. Maczka – SZLAKI NADZIEI: świadectwa Niezwyciężonych [1/4]
-
Wanda Truska – „Z SYBERII DO KANADY” - Szlaki Nadziei: Świadectwa Niezwyciężonych
Kalendarium historyczne
Historia Odysei Polaków
to chronologiczny ciąg zdarzeń i działań w latach 1939–1947. Zarówno tych tragicznych, takich jak atak Rzeszy Niemieckiej i Związku Sowieckiego na Polskę, jak też napawających dumą i otuchą, jak zdobycie przez Polaków Monte Cassino i wyzwolenie holenderskiej Bredy.
Zapraszamy do zapoznania się z najważniejszymi wydarzeniami z okresu, któremu jest poświęcony projekt „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności”.