Szlaki Nadziei Odyseja wolności
W związku z 80. rocznicą rozpoczęcia wędrówki armii gen. Andersa ewakuowanej z ZSRS Instytut Pamięci Narodowej przygotował międzynarodowy projekt edukacyjno-memoratywny pt. „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności”, który ma na celu upamiętnić wysiłek zbrojny Polskich Sił Zbrojnych podczas II wojny światowej oraz losy ludności cywilnej ewakuowanej z ZSRS wraz z armią gen. Andersa. Podczas II wojny światowej polscy żołnierze walczyli na wszystkich jej frontach w obronie godności i wolności oraz w imię solidarności z innymi zniewolonymi narodami. Chcemy przypomnieć bohaterskie czyny naszych lotników w Bitwie o Anglię, zapomnianych polskich żołnierzy spod Tobruku, Narwiku czy Monte Cassino.
Projekt planowany jest na lata 2022–2025, obejmie swym zasięgiem ponad 50 państw na całym świecie i jest przykładem przekazu historycznego skierowanego do trudnego, wymagającego odbiorcy.
Odbiorcy, który nie wie nic, albo niewiele o historii Polski. Często też posiada jej bardzo przekłamany, zdeformowany przez różne środki przekazu, obraz.
-
ks. Józef Jarzębowski (1897-1964)
Urodzony w Polsce ksiądz rzymskokatolicki, członek Zgromadzenia Księży Marianów. Był pedagogiem, historykiem, pisarzem, znanym antykwariuszem, obrońcą polskości.
-
Roman Figiel (1926-2020)
Urodził się 6 stycznia 1926 r. we wsi Janów koło Katowic. W wieku 17 lat uciekł z Polski i w 1942 r. został członkiem polskiej 1 Dywizji Pancernej w Szkocji.
-
Konstanty Zdzisław Skąpski (1894-1971)
Pułkownik saperów Wojska Polskiego II RP i Polskich Sił Zbrojnych. Brał udział w walkach z bolszewikami, za co otrzymał Krzyż Walecznych. Bohater II wojny światowej, mianowany generałem brygady przez Władysława Andersa.
-
Stanisław Sosabowski (1892-1967)
Dowódca 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej
-
Arbroath
Arbroath to położone nad Morzem Północnym miasto portowe. Choć ślady osadnictwa pojawiły się już w epoce żelaza, to współczesne miasto sięga korzeniami do XII wieku, gdy zbudowano tutaj jedno z najważniejszych opactw benedyktyńskich w Królestwie Szkocji. Była to jedyna, ale szczególnie szczodra, osobista fundacja Wilhelma I Lwa. Została poświęcona Tomaszowi Becketowi, zamordowanemu arcybiskupowi Canterbury, którego Wilhelm znał osobiście z czasów swoich wizyt na angielskim dworze.
-
Balachadi
Balachadi to wieś w Indiach, do której w 1942 r. trafiło 650 polskich dzieci ewakuowanych ze Związku Sowieckiego. Dzięki opiece maharadży Księstwa Nawanagaru znalazły tu swój nowy dom.
-
Blida
Blida to algierskie miasto na wybrzeżu Morza Śródziemnego, u podnóża gór Atlasu. Zostało założone w XVI w. przez Sidi-Ahmed El-Kebira. Leży 45 km na południowy zachód od Algieru, stolicy kraju. W 1940 r. stało się miejscem szkolenia polskich lotników.
-
Valivade
Valivade w czasie II wojny światowej było niewielką miejscowością w Indiach, położoną na przedmieściach Kolhapuru. Historia miasta sięga średniowiecza, jest ono wspominane w mitologii hinduskiej jako założone przez demona Kolhasur. W czasie II wojny światowej było niewielkim ośrodkiem przemysłu włókienniczego.
Przez tytułowe „Szlaki Nadziei”
...należy rozumieć zbiorowe peregrynacje obywateli polskich w latach II wojny światowej – o charakterze zarówno wojskowym, jak i cywilnym – którym przyświecała myśl o przywróceniu wolności Polsce i światu zniewolonym przez III Rzeszę i jej sojuszników, związane z działalnością legalnych władz Rzeczypospolitej.
Pretekstem do opowiedzenia o polskiej historii w tak wielu krajach świata będzie wystawa składająca się z dwóch części: ogólnej opowiadającej odyseję Polaków podczas II wojny światowej oraz części lokalnej.
Szlaki wojskowe
- „Andersowski” [1941 – 1945/7]
- „Karpatczyków” [„Afrykański”] [1941-1942] Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich, Libia, Egipt.
- Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich [„Norweski”] [1940]
- „Francuski” [1940]
- 1 Dywizji Pancernej generała Maczka [1944 -1945/7]
- 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej [„Arnhem”] [1944]
- Polskiej Marynarki Wojennej i Handlowej
- Polskich Sił Powietrznych
- „Cichociemnych”
- Polskiego wywiadu
Prawda liczb
LICZBA POLAKÓW WYSIEDLONYCH DO ZSRS W CZTERECH DEPORTACJACH
Około
315 000
LICZBA POLAKÓW EWAKUOWANYCH WRAZ Z ARMIĄ ANDERSA DO 25 SIERPNIA 1942 R.
Żołnierzy
78 631
Osób cywilnych
37 912
POLSKIE SIŁY ZBROJNE W SZCZYTOWYM MOMENCIE
Marynarka wojenna
3 840
Lotnictwo
19 400
Siły lądowe
170 000
-
Astana
Astana, 3XHC+7J2 Radionovka
02.06.2022 - 25.06.2022
Kazachstan
-
Paryż
Paryż
Francja
-
Sanok
ul. Zamkowa 2, Sanok
01.09.2022 - 30.09.2022
Polska
-
Tbilisi
1 Ilia Chavchavadze Avenue, Tbilisi 0179
03.10.2022 - 31.10.2022
Gruzja
-
Gdańsk
Gdańsk, Targ Węglowy, Plac przy Bramie Wyżynnej
18.03.2022 - 28.04.2022
Polska
-
Nowy York
Nowy York
Stany Zjednoczone
-
Johannesburg
Johannesburg, 181 W. Dundee Road, Wheeling
26.04.2022 - 25.05.2022
Republika Południowej Afryki
-
Wola Rzędzińska
Wola Rzędzińska
15.08.2022 - 15.08.2022
Polska
-
Dęblin
Dęblin, Rynek 12
08.06.2022 - 31.07.2022
Polska
-
Isfahan
Isfahan, Saadi St, MM4G+F6X
09.05.2022 - 16.06.2022
Iran
-
Rozmowa o albumie „Z »nieludzkiej ziemi« do krainy maharadżów. Polscy uchodźcy z ZSRS w Indiach 1942–1948”
Archiwum IPN zaprasza na rozmowę o albumie „Z »nieludzkiej ziemi« do krainy maharadżów. Polscy uchodźcy z ZSRS w Indiach 1942–1948”. Spotkanie odbędzie się 26 października 2026 r. o godz. 11.00 w Centralnym Przystanku Historia im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Warszawie.
-
„Płyń po morzach i oceanach”
10 października 2026 roku w Muzeum Kawalerii Stanowej (Household Cavalry Museum) w Londynie odbyły się uroczystości w 90. rocznicę nadania imienia legendarnemu niszczycielowi ORP „Błyskawica”. W wydarzeniu wziął udział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski.
-
W Holandii upamiętniliśmy udział 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej w operacji „Market Garden”
19 września 2026 roku w holenderskim Driel delegacja IPN uczestniczyła w uroczystości upamiętniającej udział polskich żołnierzy 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej gen. Stanisława Sosabowskiego w operacji „Market Garden” – największej alianckiej operacji powietrznodesantowej w czasie II wojny światowej, przeprowadzonej na terytorium okupowanej Holandii we wrześniu 1944 roku.
-
„The Shortest Way Home”. Generał Stanisław Sosabowski i polscy spadochroniarze w Fife
W dniach 28–30 sierpnia 2026 r. w Fife odbyły się uroczystości upamiętniające gen. Stanisława Sosabowskiego oraz żołnierzy 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej. Uroczystości, wystawy i spotkania przypomniały historię polskich spadochroniarzy szkolących się w Szkocji oraz ich udział w operacji Market Garden.
-
Zesłaniec żołnierzem gen. Maczka – SZLAKI NADZIEI: świadectwa Niezwyciężonych [1/4]
-
Traktorzysta pancerniakiem u gen. Andersa – SZLAKI NADZIEI: świadectwa Niezwyciężonych [4/4]
-
Wszystkie dzieci Maharadży
-
Bitwa o Monte Cassino
-
Tatuś, a nie ojciec – wspomnienie o gen. Władysławie Andersie.
-
Wanda Truska – „Z SYBERII DO KANADY” - Szlaki Nadziei: Świadectwa Niezwyciężonych
-
Dlaczego armia gen. W. Andersa została ewakuowana do Iranu w 1942?
-
Dzieci z Isfahanu
-
Ocalenie oczami dziecka – SZLAKI NADZIEI: świadectwa Niezwyciężonych [3/4]
Kalendarium historyczne
Historia Odysei Polaków
to chronologiczny ciąg zdarzeń i działań w latach 1939–1947. Zarówno tych tragicznych, takich jak atak Rzeszy Niemieckiej i Związku Sowieckiego na Polskę, jak też napawających dumą i otuchą, jak zdobycie przez Polaków Monte Cassino i wyzwolenie holenderskiej Bredy.
Zapraszamy do zapoznania się z najważniejszymi wydarzeniami z okresu, któremu jest poświęcony projekt „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności”.