Szlaki Nadziei Odyseja wolności
W związku z 80. rocznicą rozpoczęcia wędrówki armii gen. Andersa ewakuowanej z ZSRS Instytut Pamięci Narodowej przygotował międzynarodowy projekt edukacyjno-memoratywny pt. „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności”, który ma na celu upamiętnić wysiłek zbrojny Polskich Sił Zbrojnych podczas II wojny światowej oraz losy ludności cywilnej ewakuowanej z ZSRS wraz z armią gen. Andersa. Podczas II wojny światowej polscy żołnierze walczyli na wszystkich jej frontach w obronie godności i wolności oraz w imię solidarności z innymi zniewolonymi narodami. Chcemy przypomnieć bohaterskie czyny naszych lotników w Bitwie o Anglię, zapomnianych polskich żołnierzy spod Tobruku, Narwiku czy Monte Cassino.
Projekt planowany jest na lata 2022–2025, obejmie swym zasięgiem ponad 50 państw na całym świecie i jest przykładem przekazu historycznego skierowanego do trudnego, wymagającego odbiorcy.
Odbiorcy, który nie wie nic, albo niewiele o historii Polski. Często też posiada jej bardzo przekłamany, zdeformowany przez różne środki przekazu, obraz.
-
Konstanty Zdzisław Skąpski (1894-1971)
Pułkownik saperów Wojska Polskiego II RP i Polskich Sił Zbrojnych. Brał udział w walkach z bolszewikami, za co otrzymał Krzyż Walecznych. Bohater II wojny światowej, mianowany generałem brygady przez Władysława Andersa.
-
Ryszard Skubacz (1916-1944)
Urodził się 8 stycznia 1916 r. w Hindenburgu, dziś Zabrze. Był synem Jana Szkubacza górnika i uczestnika trzech powstań śląskich. Po podziale Górnego Śląska w 1922 r. rodzina Szkubaczów osiedliła się w części przyznanej Polsce. Ryszard przed wojną działał w Związku Harcerstwa Polskiego i pracował jako urzędnik samorządowy w Lipinach.
-
Stanisław Maczek (1892-1994)
Generał dywizji Polskich Sił Zbrojnych, dowódca 10 Brygady Kawalerii, pierwszej jednostki pancernej WP.
-
Jan Brandys (1886–1970)
Kapłan diecezji katowickiej, swoją działalnością przyczynił się do włączenia w 1922 r. części Górnego Śląska do Polski. Podczas II wojny światowej był kapelanem polskich wojsk na Zachodzie oraz na Bliskim Wschodzie. Brał udział w procesie formowania Wojska Polskiego, na którego czele stanął gen. Władysław Anders. Uczestniczył w bitwie o Monte Cassino.
-
Guzar
Guzar [Gʻuzor] – miasto w Uzbekistanie w wilajecie kaszkadaryjskim. W rejonie obecnego miasta biwakowali dawniej pasterze, osadę tworzyło kiedyś jedynie kilka glinianych domostw. Obok miejscowości przechodzi ważny trakt uzbecki. W 1977 r. osada otrzymała status miasta.
-
Kastina
Kastina (również: El Qastina, Qastina, Quastina). Nieistniejąca arabska osada w brytyjskim Mandacie Palestyny, w obszarze obecnej Strefy Gazy. We wsi, zamieszkiwanej przez muzułmanów, znajdował się meczet, przy którym od 1936 r. funkcjonowała szkoła (z racji tego miejscowość oddziaływała na okolice).
-
Bukareszt
Bukareszt – stolica Rumunii – od wieków stanowił ważny ośrodek polityczny i kulturalny w tej części Europy. Jego rola nabrała szczególnego znaczenia dla Polski po 17 września 1939 roku, kiedy stał się jednym z głównych punktów ewakuacyjnych dla tysięcy uchodźców wojennych oraz siedzibą struktur państwa polskiego na uchodźstwie.
-
Brindisi
Brindisi to miasto w południowych Włoszech w regionie Apulia. Ludzie zamieszkiwali te tereny od XVI w p.n.e, Rzymianie nazywali to miasto Brundisium, Grecy mówili o nim Brentèsion. Jego znaczenie wzrastało wraz z rozbudową portu i połączeniem go z resztą metropolii rzymskiej drogą Via Appia.
Przez tytułowe „Szlaki Nadziei”
...należy rozumieć zbiorowe peregrynacje obywateli polskich w latach II wojny światowej – o charakterze zarówno wojskowym, jak i cywilnym – którym przyświecała myśl o przywróceniu wolności Polsce i światu zniewolonym przez III Rzeszę i jej sojuszników, związane z działalnością legalnych władz Rzeczypospolitej.
Pretekstem do opowiedzenia o polskiej historii w tak wielu krajach świata będzie wystawa składająca się z dwóch części: ogólnej opowiadającej odyseję Polaków podczas II wojny światowej oraz części lokalnej.
Szlaki wojskowe
- „Andersowski” [1941 – 1945/7]
- „Karpatczyków” [„Afrykański”] [1941-1942] Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich, Libia, Egipt.
- Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich [„Norweski”] [1940]
- „Francuski” [1940]
- 1 Dywizji Pancernej generała Maczka [1944 -1945/7]
- 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej [„Arnhem”] [1944]
- Polskiej Marynarki Wojennej i Handlowej
- Polskich Sił Powietrznych
- „Cichociemnych”
- Polskiego wywiadu
Prawda liczb
LICZBA POLAKÓW WYSIEDLONYCH DO ZSRS W CZTERECH DEPORTACJACH
Około
315 000
LICZBA POLAKÓW EWAKUOWANYCH WRAZ Z ARMIĄ ANDERSA DO 25 SIERPNIA 1942 R.
Żołnierzy
78 631
Osób cywilnych
37 912
POLSKIE SIŁY ZBROJNE W SZCZYTOWYM MOMENCIE
Marynarka wojenna
3 840
Lotnictwo
19 400
Siły lądowe
170 000
-
Podegrodzie
Podegrodzie
21.10.2022 - 30.11.2022
Polska
-
Dęblin
Dęblin, Rynek 12
08.06.2022 - 31.07.2022
Polska
-
Wojnicz
Wojnicz, ul. Jagiellońska 17
01.10.2022 - 30.11.2022
Polska
-
Gdańsk
Gdańsk, Targ Węglowy, Plac przy Bramie Wyżynnej
18.03.2022 - 28.04.2022
Polska
-
Tarnów
Tarnów, Mościckiego 29
09.09.2022 - 12.10.2022
Polska
-
Nowy York
Nowy York
Stany Zjednoczone
-
Nowy Sącz
Nowy Sącz
05.12.2022 - 28.02.2023
Polska
-
Tolentino
Włochy
-
Souchez
Francja
-
Tbilisi
1 Ilia Chavchavadze Avenue, Tbilisi 0179
03.10.2022 - 31.10.2022
Gruzja
-
„Płyń po morzach i oceanach”
10 października 2026 roku w Muzeum Kawalerii Stanowej (Household Cavalry Museum) w Londynie odbyły się uroczystości w 90. rocznicę nadania imienia legendarnemu niszczycielowi ORP „Błyskawica”. W wydarzeniu wziął udział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski.
-
W Holandii upamiętniliśmy udział 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej w operacji „Market Garden”
19 września 2026 roku w holenderskim Driel delegacja IPN uczestniczyła w uroczystości upamiętniającej udział polskich żołnierzy 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej gen. Stanisława Sosabowskiego w operacji „Market Garden” – największej alianckiej operacji powietrznodesantowej w czasie II wojny światowej, przeprowadzonej na terytorium okupowanej Holandii we wrześniu 1944 roku.
-
„The Shortest Way Home”. Generał Stanisław Sosabowski i polscy spadochroniarze w Fife
W dniach 28–30 sierpnia 2026 r. w Fife odbyły się uroczystości upamiętniające gen. Stanisława Sosabowskiego oraz żołnierzy 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej. Uroczystości, wystawy i spotkania przypomniały historię polskich spadochroniarzy szkolących się w Szkocji oraz ich udział w operacji Market Garden.
-
Prezentacje wystawy „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności” i pokaz serialu IPN w Australii
23 sierpnia 2026 r. w Sanktuarium Miłosierdzia Bożego w Keysborough (Melbourne) oraz w Sanktuarium Królowej Polski w Marayong (Sydney) odbyły się prezentacje wystawy Instytutu Pamięci Narodowej „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności” oraz pokaz filmu „Szlak Nadziei. Bitwa o Monte Cassino”, odcinek V – „Zwycięstwo”, w reżyserii Tomasza Łysiaka.
-
Bitwa o Monte Cassino
-
Traktorzysta pancerniakiem u gen. Andersa – SZLAKI NADZIEI: świadectwa Niezwyciężonych [4/4]
-
Wszystkie dzieci Maharadży
-
Wanda Truska – „Z SYBERII DO KANADY” - Szlaki Nadziei: Świadectwa Niezwyciężonych
-
Zesłaniec żołnierzem gen. Maczka – SZLAKI NADZIEI: świadectwa Niezwyciężonych [1/4]
-
Ocalenie oczami dziecka – SZLAKI NADZIEI: świadectwa Niezwyciężonych [3/4]
-
Dzieci z Isfahanu
-
Dlaczego armia gen. W. Andersa została ewakuowana do Iranu w 1942?
-
Tatuś, a nie ojciec – wspomnienie o gen. Władysławie Andersie.
Kalendarium historyczne
Historia Odysei Polaków
to chronologiczny ciąg zdarzeń i działań w latach 1939–1947. Zarówno tych tragicznych, takich jak atak Rzeszy Niemieckiej i Związku Sowieckiego na Polskę, jak też napawających dumą i otuchą, jak zdobycie przez Polaków Monte Cassino i wyzwolenie holenderskiej Bredy.
Zapraszamy do zapoznania się z najważniejszymi wydarzeniami z okresu, któremu jest poświęcony projekt „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności”.