„Element politycznie wrogi” – nowa monografia IPN o losach żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych w Polsce „ludowej”
Ukazała się najnowsza publikacja Instytutu Pamięci Narodowej: książka Anny Marcinkiewicz-Kaczmarczyk pt. „Element politycznie wrogi. Sytuacja byłych żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie w Polsce «ludowej» 1945–1956”. Autorka przedstawia losy żołnierzy PSZ po II wojnie światowej, ich dylematy związane z wyborem między emigracją a powrotem do kraju, a także skalę represji, inwigilacji i propagandy, jakie spotkały repatriantów w Polsce rządzonej przez komunistów.
Na podstawie obszernej bazy źródłowej – dokumentów archiwalnych, materiałów organów bezpieczeństwa i prasy – książka ukazuje, jak władze PRL traktowały byłych żołnierzy jako „element politycznie wrogi”. Szczegółowo opisano m.in. sprawy operacyjne o kryptonimach „Centro”, „Targowica”, „Zachód”, „Mewa”, „Falanga” czy „Lombard”, procesy pokazowe oraz kampanie propagandowe mające zdyskredytować żołnierzy PSZ. Monografia analizuje również kwestie adaptacji społecznej, zawodowej i kombatanckiej powracających wojskowych, dając pełny obraz ich trudnej sytuacji w latach 1945–1956.
Nowością w obszarze badań jest całościowe ujęcie losów byłych żołnierzy PSZ w Polsce „ludowej” – od procesu repatriacji, przez represje i inwigilację, po życie codzienne i działalność kombatancką. Autorka sięga do materiałów dotąd niepublikowanych i rekonstruuje skalę działań aparatu bezpieczeństwa wobec tej grupy. Publikacja stanowi pierwszą tak szeroką monografię, łączącą perspektywę polityczną, społeczną i indywidualne doświadczenia.
Książka dostępna jest w księgarniach IPN oraz w sprzedaży internetowej.