Postacie

Maria Kuncewiczowa (1895-1989)

Wybitna powieściopisarka, autorka Cudzoziemki, po 1939 roku na emigracji dawała świadectwo losom Polaków rozproszonych po świecie. W jej twórczości wojennej i powojennej odbijał się dramat uchodźstwa, a zarazem siła literatury jako nośnika pamięci i tożsamości narodowej.

Urodziła się 30 października 1895 roku w Samarze w Rosji, w rodzinie polskich emigrantów politycznych. Dzieciństwo spędziła na Kresach, a edukację kontynuowała w kilku ośrodkach akademickich Europy. Studiowała filologię francuską w Nancy, filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim i Uniwersytecie Warszawskim, a także filozofię w Paryżu i Londynie. Równocześnie kształciła się muzycznie – uczęszczała do konserwatoriów w Warszawie i Paryżu, doskonaląc głos i przygotowując się do kariery śpiewaczki. Ostatecznie wybrała literaturę.

Debiutowała w 1918 roku opowiadaniem Bursztyny, opublikowanym w czasopiśmie Pro Arte et Studio. W kolejnych latach publikowała w takich tytułach jak Bluszcz, Wiadomości Literackie czy Kobieta współczesna. W 1921 roku wyszła za mąż za Jerzego Kuncewicza – literata i polityka. Jej pierwsza książka, wydana w 1926 roku, nosiła tytuł Tseu-Hi, władczyni bokserów i była szkicem historycznym poświęconym cesarzowej Cixi. Od połowy lat 20. związała się ze środowiskiem literackim Warszawy, w 1924 roku wstąpiła do polskiego PEN-Clubu, a w 1939 została jego wiceprezeską. Ogromny sukces przyniosła jej powieść Cudzoziemka wydana w 1936, uznana za jedno z najwybitniejszych osiągnięć psychologicznej prozy międzywojnia.

W 1939 roku, po wybuchu II wojny światowej, wyjechała z kraju i przez Francję dotarła do Wielkiej Brytanii, a następnie do Stanów Zjednoczonych. W latach 1939–1945 była aktywną uczestniczką polskiego życia kulturalnego na emigracji. Pisała i publikowała utwory, w których podejmowała problematykę wojny, losu uchodźców i dramatów ludzkiej egzystencji. W tym czasie angażowała się także w prezentowanie polskiej literatury na Zachodzie – przygotowała m.in. anglojęzyczną antologię The Modern Polish Prose (1945), która ukazała się jeszcze podczas wojny i przybliżała współczesną twórczość polskich pisarzy międzynarodowej publiczności. Jej działalność miała charakter świadectwa i sprzeciwu wobec zapomnienia, a dla Polaków na obczyźnie stała się symbolem wierności kulturze narodowej i siły literatury jako narzędzia podtrzymywania tożsamości.

Po wojnie pozostała na emigracji. W 1943 roku objęła katedrę literatury polskiej na University of Chicago, co pozwoliło jej na szeroką prezentację polskiej kultury w środowisku anglojęzycznym. Dopiero na początku lat 60. powróciła do Polski i osiedliła się w Kazimierzu Dolnym, który stał się jej duchowym domem. Nadal publikowała – m.in. Tristan 1946 czy Fantomy – tworząc prozę głęboko zakorzenioną w doświadczeniu wojny, emigracji i pamięci.

Zmarła 15 lipca 1989 roku w Lublinie. Została pochowana w Kazimierzu Dolnym, w mieście, które na trwałe związała ze swoim życiem i twórczością.

Opcje strony

do góry