Jan Brandys urodził się 13 listopada 1886 r. w Pawłowicach-Debinie (część Pawłowic Śląskich koło Pszczyny) jako najmłodszy z sześciorga dzieci zamożnego rolnika Pawła i Zuzanny z domu Karety. Rodzina Brandysów znana była ze swojej działalności o charakterze narodowym, wielu jej członków piastowało funkcje wolnych sołtysów. Jednym z nich był także ojciec Jana. Rodzice, pracowici i znani z dobrego serca, pielęgnowali przywiązanie do Kościoła katolickiego i ojczystego Śląska.

Swoją edukację Jan Brandys rozpoczął w rodzinnej miejscowości. Następnie uczęszczał do gimnazjum w Pszczynie, które ukończył w 1908 r. egzaminem dojrzałości. Podobnie jak brat podjął studia na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Wrocławskiego. Na studiach był aktywnym członkiem i prezesem Towarzystwa Naukowego Akademików Górnoślązaków, a jednym z jego założycieli był Paweł. Celem działalności Jana było rozbudzenie świadomości patriotycznej wśród studentów teologii. Należał do organizacji „Swoi” i tajnego Związku Młodzieży Polskiej „Zet”.

Święcenia kapłańskie Jan Brandys przyjął 22 czerwca 1912 r. we Wrocławiu. W czasie I wojny światowej ks. Jan był zaangażowany w organizowanie pomocy dla mieszkańców Królestwa Polskiego zagrożonych klęska głodu. Po zakończeniu działań wojennych pojawiły się utrudnienia uniemożliwiające prowadzenie działalności społecznej. Wówczas ks. Brandys wspólnie ze swoim bratem podjął starania o przyłączenie Górnego Śląska do Polski. Miało temu służyć utworzenie Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska o charakterze konspiracyjnym. Po wybuchu walk powstańczych został mianowany szefem duszpasterstwa wojsk powstańczych, a następnie naczelnym kapelanem wojsk powstańczych na obszar Górnego Śląska. Warto dodać, że w okresie powstań śląskich i plebiscytu na Górnym Śląsku ks. Jan Brandys brał także udział w wojnie polsko-bolszewickiej na froncie litewsko-białoruskim. Przez cały ten czas pełnił obowiązki kapelana 1 Pułku Strzelców Bytomskich.

Po zakończeniu działań powstańczych ks. Brandys został komisarzem likwidacyjnym wojsk powstańczych dla powiatów gliwickiego, kozielskiego, pszczyńskiego, raciborskiego i rybnickiego. Jako komisarz pełnił de facto służbę cywilną, swoją siedzibę miał w Rybniku. Wkrótce po demobilizacji objął obowiązki administratora parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Brzezinach Śląskich.

W przeddzień wybuchu II wojny światowej ks. Brandys otrzymał rozkaz mobilizacyjny, zgodnie z którym 5 września 1939 r. miał stawić się w Modlinie. Jednakże nie udało mu się tam dotrzeć z powodu wojsk niemieckich, w szybkim tempie zmierzających w kierunku Warszawy. Ostatecznie przez Rumunie, Jugosławie i Włochy dotarł do Francji. W listopadzie 1939 r. wstąpił do powstających oddziałów Wojska Polskiego i został szefem duszpasterstwa w Coëtquidan koło Rennes, gdzie mieściło się centrum wyszkolenia polskiej armii tworzonej we Francji. Jako duszpasterz żołnierzy we Francji wygłaszał kazania, prowadził pogadanki i rozprowadzał książki. Zaangażował się tez w działalność duszpasterstwa objazdowego wśród Polaków w okolicach Lens. Po kapitulacji Francji razem z pozostałymi członkami Rady przedostał się do Londynu.

2 kwietnia 1940 r. biskup polowy Józef Gawlina mianował go szefem duszpasterstwa w polskiej brygadzie w Syrii, tworzonej na rozkaz gen. Władysława Sikorskiego. Na przełomie kwietnia i maja 1940  r. na Bliski Wschód przyjeżdżali żołnierze przebywający wówczas głównie na Węgrzech i w Rumunii. Wraz z nimi do Libanu udał się także ks. Brandys. Jako kapelan był odpowiedzialny za podniesienie morale żołnierzy po upadku Francji. Z żołnierzami gen. Władysława Andersa uczestniczył w walkach na ziemi włoskiej, w tym 15 maja 1944 r. o Monte Cassino. Ksiądz Brandys dbał o swoich żołnierzy, był dobrym duszpasterzem. I chociaż nieraz potrafił być bardzo stanowczy, a nawet wybuchowy, cieszył się powszechnym szacunkiem żołnierzy, oficerów i kapelanów wojskowych. Z powodu niezwykłej odwagi zyskał miano „księdza z bronią w ręku”.

Po II wojnie światowej ks. Brandys podjął współprace z polskimi organizacjami emigracyjnymi. Szczególnie mocno zaangażował się w działalność Związku Powstańców Śląskich. Był współzałożycielem Związku Polskich Ziem Zachodnich oraz długoletnim członkiem rady tej organizacji. Należał tez do Rady Emigracyjnej Kapituły Orderu Odrodzenia Polski. Jednocześnie pracował w duszpasterstwie wojskowym w Londynie. Zmarł po ciężkiej chorobie 27 lutego 1970 r. w Londynie. Został pochowany na cmentarzu św. Patryka w Leyton.

Nakładem Wydawnictwa Instytutu Pamięci Narodowej w 2021 r. ukazała się pozycja autorstwa Daniela Szlachty pt. „Ksiądz Jan Brandys” opowiadająca o życiu i dokonaniach ks. Brandysa. Jest dostępna za darmo na naszej stronie internetowej.