W czasie II wojny światowej Loreto, znane przede wszystkim jako ważne miejsce pielgrzymkowe, odegrało również istotną rolę w wydarzeniach militarnych toczących się w środkowych Włoszech. W 1944 roku Loreto znalazło się w bezpośrednim sąsiedztwie frontu, gdy wojska alianckie, w tym 2 Korpus Polski, posuwały się na północ w ramach włoskiej kampanii wojennej.
W czasie II wojny światowej Loreto, znane przede wszystkim jako ważne miejsce pielgrzymkowe, odegrało również istotną rolę w wydarzeniach militarnych toczących się w środkowych Włoszech. Sanktuarium Santa Casa, uważane za jeden z najważniejszych obiektów sakralnych we Włoszech, było szczególnie chronione – zarówno przez lokalne władze, jak i przez strony konfliktu – z uwagi na jego ogromne znaczenie religijne i kulturowe. Pomimo bliskości działań wojennych, obiekt ten nie został poważnie uszkodzony, co przypisuje się zarówno jego statusowi, jak i pewnej ostrożności stron walczących.
W 1944 roku Loreto znalazło się w bezpośrednim sąsiedztwie frontu, gdy wojska alianckie, w tym 2 Korpus Polski, posuwały się na północ w ramach włoskiej kampanii wojennej. Region Marche, w którym leży Loreto, był areną ciężkich walk w trakcie przełamywania niemieckich linii obronnych, takich jak Linia Gotów. W tym czasie polscy żołnierze, którzy wcześniej wsławili się zwycięstwem pod Monte Cassino, przemieszczali się przez okolice Loreto w kierunku Ankony.
Obecność 2 Korpusu Polskiego w tej części Włoch pozostawiła trwały ślad – zarówno w historii regionu, jak i w świadomości Polaków. Polscy żołnierze byli przyjmowani z życzliwością przez lokalną ludność, a ich wkład w wyzwolenie tych terenów został upamiętniony m.in. poprzez utworzenie Cmentarza Wojennego w Loreto. Miejsce to, na którym spoczywa blisko 1 100 żołnierzy 2 Korpusu, stało się symbolem poświęcenia i braterstwa broni w walce o wolność Włoch i Europy.
***
15 września 2024 r. w Palazzo Sangallo w Loreto została zainaugurowana wystawa IPN „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności”. Zastępca dyrektora Biura Współpracy Międzynarodowej IPN dr Mateusz Marek wziął udział w złożeniu kwiatów na cmentarzu w Loreto, w spotkaniu z Biskupem Loreto Fabio Dal Cin i w oprowadzeniu po Bazylice.
W wydarzeniu uczestniczyli również m.in. burmistrz Loreto Moreno Pieroni, Prezes ANCR (Stowarzyszenie Krajowe Kombatantów i Weteranów) sekcja Macerata Mauro Radici oraz Anna Traczewska, założycielka i dyrektorka Szkoły Języka i Kultury Polskiej ANDERS we Włoszech.
– Dla nas, Polaków, bardzo ważne są zarówno pamięć o naszych rodakach, którzy walczyli na wielu frontach II wojny światowej, jak również to szczególne miejsce, jakim jest Loreto. Tak chętnie odwiedzane przez pielgrzymów z Polski – przypomina nam o domu Maryi, w którym w dzieciństwie mieszkał sam Jezus
– powiedział w swoim przemówieniu dr Mateusz Marek.
-
Odsłonięcie wystawy IPN Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności – Loreto (Włochy), 15 września 2024. Fot. Mauro Radici -
Odsłonięcie wystawy IPN Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności – Loreto (Włochy), 15 września 2024. Fot.2. Mauro Radici -
Odsłonięcie wystawy IPN Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności – Loreto (Włochy), 15 września 2024. Fot.3. Mauro Radici -
Odsłonięcie wystawy IPN Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności – Loreto (Włochy), 15 września 2024. Fot.4. Mauro Radici

