Polacy odegrali kluczową rolę w kampanii włoskiej podczas II wojny światowej. 2. Korpus Polski pod dowództwem gen. Władysława Andersa walczył u boku aliantów przeciwko wojskom niemieckim i włoskim faszystom. Najbardziej znanym zwycięstwem Polaków było zdobycie klasztoru na Monte Cassino w maju 1944 roku. Po przełamaniu Linii Gustawa, polscy żołnierze uczestniczyli w wyzwalaniu środkowych Włoch, w tym Ankony i wielu mniejszych miejscowości. Ich poświęcenie zapisało się w historii jako wyraz walk.
2 Korpus Polski gen. Władysława Andersa wyzwalał region Marche, w którym leży Recanati. Po zwycięstwie pod Monte Cassino w maju 1944 r., polscy żołnierze wzięli udział w ofensywie mającej na celu wyzwolenie środkowych Włoch spod niemieckiej okupacji. Na początku lipca 1944 r. zdobyli m.in. pobliskie miasta Loreto, Osimo i Castelfidardo, torując drogę do wyzwolenia Ankony 18 lipca. Recanati, znajdujące się w pasie działań bojowych 2. Korpusu, odzyskało wolność dzięki operacjom prowadzonym przez polskich żołnierzy. Ich wkład w wyzwolenie miasta pozostaje trwałym elementem wspólnej polsko-włoskiej pamięci historycznej.
***
Na zaproszenie burmistrza Recanati oraz stowarzyszenia Polovers, 1 lipca 2025 r. Instytut Pamięci Narodowej otworzył w galerii Atrio Palazzo Comunale w Recanati wystawę pt. „Szlaki nadziei. Odyseja wolności”. Podczas uroczystości burmistrz Emanuele Pepa podkreślił, że wyzwolenie miasta i jego mieszkańców spod niemieckiej okupacji było zasługą polskich żołnierzy. W liście skierowanym do burmistrza Recanati prezes Instytutu Pamięci Narodowej przywołał słowa św. Jana Pawła II: „Wolność nie jest dana raz na zawsze. Trzeba ją wciąż zdobywać na nowo”. Zwrócił się także do obecnych z zachętą, aby pamięć o polskich żołnierzach, którzy oddali życie „za naszą i waszą wolność”, była „punktem odniesienia dla wolnych narodów w każdej epoce”.
Od momentu pierwszej prezentacji 18 marca 2022 r. na Zamku Królewskim w Warszawie, wystawa była pokazywana na pięciu kontynentach – m.in. w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Wielkiej Brytanii, Francji, Włoszech, Belgii, Argentynie, Meksyku, Izraelu, Gruzji, Kazachstanie, Uzbekistanie, Iranie, Republice Południowej Afryki, Zimbabwe, na Węgrzech oraz – ostatnio – w Holandii. We Włoszech, po ubiegłorocznych prezentacjach w Monte Cassino i Loreto, wystawa trafiła do Recanati z Museo Memoriale della Libertà w Bolonii. Po zakończeniu ekspozycji w atrium miejscowego ratusza, zostanie ona przeniesiona do Ankony, gdzie 18 lipca 2025 r., w 81. rocznicę wyzwolenia miasta, odbędzie się jej uroczyste otwarcie.
Otwarcie wystawy poprzedziło złożenie wieńca przez burmistrza Recanati oraz przedstawiciela Instytutu Pamięci Narodowej pod tablicą upamiętniającą wyzwolenie miasta przez żołnierzy 2. Korpusu Polskiego pod dowództwem gen. Władysława Andersa w dniu 1 lipca 1944 r. W sali Giacomo Leopardiego w ratuszu – Palazzo Comunale – odbyła się również debata historyczna poświęcona udziałowi polskich oddziałów w kampanii włoskiej oraz wyzwalaniu włoskich miejscowości spod okupacji niemieckiej i włoskiego faszyzmu. Po debacie, w ramach obchodów Dni Polovers, odbył się recital utworów Fryderyka Chopina w wykonaniu Wojciecha Świętońskiego – laureata III nagrody XIX Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego ROMA z 2009 roku, uhonorowanego w 2023 roku odznaczeniem „Zasłużony dla Kultury Polskiej” przyznawanym przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
