Ekspozycja opowiada o dramatycznej drodze polskich żołnierzy i cywilów, którzy po opuszczeniu sowieckiej niewoli wraz z Armią gen. Władysława Andersa przebyli tysiące kilometrów, by ostatecznie stanąć do walki o wolność Europy.

– Podczas II wojny światowej Szkocja stała się dla wielu Polaków drugim domem i miejscem, z którego wyruszały do walki polskie jednostki wojskowe.

– powiedział zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski, kierując słowa do zebranych w Civic Hall. Zauważył, że po II wojnie światowej wielu naszych rodaków nie mogło wrócić do Ojczyzny, która znalazła się za żelazną kurtyną sowieckiego zniewolenia. Część z nich znalazło dom w Perth i Kinross. Zastępca prezesa podkreślił, że wystawa trafiła do miasta, którego związki z Polską i jej historią są niezaprzeczalne.

Wśród gości obecni byli potomkowie polskich żołnierzy, którzy osiedlili się po wojnie w Szkocji:  Christine Robertson, Ann Scott, Edmond Wenerowski, Ann Campbell i Martin Poller, a także wielu radnych miasta Perth oraz Jim Fairlie, członek szkockiego parlamentu, Minister ds. Rolnictwa i Łączności. Konsulat Generalny RP w Edynburgu reprezentowany był przez Konsula Michała Lubińskiego.

Podczas otwarcia wystawy głos zabrała Christiana Robertson, z domu Wenerowska – żona Willego Robertsona, wieloletniego radnego Perth and Kinross – córka jednego z polskich żołnierzy, którzy znaleźli w Szkocji dom:

– Przed wojną tato mieszkał w Bydgoszczy i pracował w Urzędzie Kolejowym, gdzie nauczył się alfabetu Morse'a, którym później posługiwał się przez cały czas służby w wojsku. Służył w Korpusie Łączności w Balado Camp Kinross. Po wojnie podczas koncertu w kaplicy w Cleish poznał piękną szkocką pianistkę, która została jego żoną i naszą mamą  

– wspominała. Szczególną rolę w zachowaniu tradycji i przekazywaniu jej dzieciom i młodzieży pełni Polska Szkoła Sobotnia im. Fryderyka Chopina w Perth. Placówka obchodzi w tym roku 20-lecie istnienia. To z inicjatywy dyrektor szkoły, Wioletty Hass-Lipińskiej, wystawa trafiła do miasta, którego związki z Polską są tak silne.

– Pani piękna służba w Szkole pokazuje, że obecność Polski i Polaków w Szkocji i Perth mierzy się także codziennym zaangażowaniem w życiu lokalnych społeczności. Za to zaangażowanie i troskę proszę przyjąć słowa podziękowania i uznania!

– powiedział zastępca prezesa IPN, dr hab. Karol Polejowski.

Wystawę zaprezentowaliśmy w marcu w siedzibie Parlamentu Szkockiego oraz w Urzędzie Miejskim w Clydebank.

Delegacja Instytutu Pamięci Narodowej odwiedziła miejca naznaczone historią Polski i Polaków. Zastępca prezesa dr hab. Karol Polejowski, dyrektor Biura Prezesa IPN dr Marek Jedynak oraz zastępca dyrektora Biura Współpracy Międzynarodowej dr Mateusz Marek oddali hołd bohaterom spoczywającym na cmentarzu Wellshill w Perth. Polish War Graves na Jeanfield and Wellshill Cemetery to największe skupisko polskich grobów wojennych na terenie Szkocji (około połowa wszystkich polskich grobów znajduje się na tym cmentarzu), a drugie pod względem wielkości w całej Wielkiej Brytanii.