Szlaki nadziei. Odyseja wolności

https://szlakinadziei.ipn.gov.pl/sn/wystawy/postacie/113781,Melchior-Wankowicz-1892-1974.html
27.02.2026, 16:55

Melchior Wańkowicz (1892-1974)

Urodził się 10 stycznia 1892 r. w Kałużycach niedaleko Mińska. Pochodził z patriotycznej rodziny ziemiańskiej. Jego ojciec za udział w powstaniu styczniowym, został zesłany na Syberię. Wańkowicz w 1905 r. wziął udział w strajku szkolnym.

Był działaczem konspiracyjnej Trójzaborowej Organizacji Narodowej Młodzieży Szkół Średnich „Przyszłość”. W latach 1915–1916, był pełnomocnikiem Centralnego Komitetu Obywatelskiego. W 1917 r. wstąpił do I Korpusu Polskiego w Rosji. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickie.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości działał w Towarzystwie Straży Kresowej. W latach 1923-1926 kierował Wydziałem Prasowym Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Był współwłaścicielem Towarzystwa Wydawniczego „Rój” – jednej z największych oficyn wydawniczych w Polsce.

We wrześniu 1939 r. ze względu na groźbę aresztowania przez Niemców przekroczył granicę rumuńską. W latach 1943–1946 był korespondentem wojennym Armii Polskiej na Wschodzie i 2 Korpusu Polskiego we Włoszech. Wraz z żołnierzami przemierzył szlak od Iranu przez Syrię, Liban, Egipt do Włoch, gdzie wziął udział w bitwie o Monte Cassino.

Po zakończeniu wojny pozostał na emigracji, kontynuując pracę pisarską i publicystyczną. W 1958 r. wrócił do kraju. W 1964 r. został aresztowany za udział w proteście intelektualistów przeciwko cenzurze w komunistycznej Polsce. Po pięciu tygodniach aresztu został skazany na trzy lata więzienia. Wyrok nie został wykonany ze względu na autorytet, którym Wańkowicz cieszył się zarówno w kraju jak i za granicą. Zmarł w Warszawie 10 września 1974 r. Do jego najgłośniejszych publikacji należą „Na tropach Smętka”, „Monte Cassino”, „Ziele na kraterze”.

Opcje strony